Adet düzensizliği ne zaman normal, ne zaman muayene gerektirir?

Adet döngüsü, bir kanamanın ilk gününden bir sonraki kanamanın ilk gününe kadar geçen süredir. Çoğu kadında bu süre 21 ile 35 gün arasında değişir ve kanama 2 ile 7 gün sürer. Yani “normal” tek bir sayı değil, oldukça geniş bir aralıktır.

Döngünüzün her ay gün gün aynı olması da beklenmez. Aylar arasında birkaç günlük oynama sık görülür ve tek başına bir sorunun işareti değildir. Geçirilen bir hastalık, uzun bir yolculuk, yoğun stres, uykusuzluk, ağır egzersiz veya hızlı kilo değişimi döngüyü geçici olarak kaydırabilir.

Geçiş dönemlerinde dalgalanma beklenir

Adetin ilk başladığı yıllarda döngü henüz oturmamıştır; birkaç yıl boyunca düzensiz olması olağandır. Menopoza yaklaşırken de benzer bir dönem yaşanır: aralıklar kısalır ya da uzar, kanama miktarı değişir. Her iki dönemde de dalgalanma beklenen bir şeydir.

Sayarken sık yapılan bir karışıklık var: döngü, kanamanın bittiği günden değil, başladığı ilk günden itibaren sayılır. Bu ayrım tek başına birkaç günlük bir farka yol açabilir ve bazen “düzensizlik” sanılan şey yalnızca bu hesap farkıdır.

Buna karşılık bazı değişimler bu beklenen dalgalanmanın dışındadır ve değerlendirilmesi gerekir. Aşağıda önce sık nedenlere, sonra da bu sınırın nerede olduğuna bakıyoruz.

Adet gecikmesi ve seyrek adet

Döngünün 35 günden uzun sürmesi ya da yılda yalnız birkaç kez adet görmek bu gruba girer. En sık nedenler gebelik, yumurtlamayla ilgili hormonal durumlar, tiroit sorunları ve belirgin kilo değişimleridir. Üç aydan uzun süren bir gecikme, gebelik söz konusu olmasa bile değerlendirilmelidir.

Ara kanama ve lekelenme

İki adet arasında görülen kanamadır. Yeni başlanan bir korunma yönteminin ilk aylarında sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Yöntem değişikliği olmadan ortaya çıkan, tekrarlayan ara kanamalar ise polip, miyom veya rahim ağzıyla ilgili nedenler açısından değerlendirilir. Cinsel ilişki sonrası kanama ayrı bir başlıktır ve ertelenmemelidir.

Uzun süren ya da çok yoğun kanama

Yedi günden uzun süren, saatte bir pedi ıslatan veya büyük pıhtılarla gelen kanama bu gruptadır. Buradaki asıl sorun yalnızca kanamanın kendisi değil, zamanla gelişen kansızlıktır: halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı ve merdiven çıkarken zorlanma bunun işaretleri olabilir. Kansızlık genellikle basit bir kan testiyle görülür.

Adetin tamamen kesilmesi

Daha önce düzenli adet görürken kanamanın üç ay ya da daha uzun süre hiç olmaması ayrı bir değerlendirme gerektirir. Gebelik, emzirme dönemi, bazı korunma yöntemleri ve hormonal nedenler ilk akla gelenlerdir. Menopoz yaşına gelmeden ortaya çıkan kesilme, kendiliğinden düzelmesi beklenen bir durum değildir.

Düzensizliğin nedeni her zaman bir tedavi gerektirmez. Bulunan nedene, yakınmanızın günlük hayatınızı ne kadar etkilediğine ve gebelik planınıza göre yol ayrışır. Aşağıdakiler en sık konuşulan yaklaşımlardır; hangisinin size uyduğu görüşmede belirlenir.

İzlem

Geçici bir nedene bağlı düzensizliklerde birkaç ay izlemek çoğu zaman yeterlidir. İzlem, bir şey yapılmaması demek değildir: neyin takip edildiği, ne kadar süreyle beklendiği ve hangi durumda planın değişeceği baştan konuşulur.

Kanama düzenine yönelik tedaviler

Kanamanın miktarını ya da düzenini etkileyen ilaç seçenekleri vardır. Bunların beklenen faydası kadar olası yan etkileri, ne kadar süre kullanılacağı ve bırakıldığında ne olacağı da anlatılır. Gebelik planınız bu seçimi doğrudan etkiler.

Eşlik eden kansızlığın giderilmesi

Uzun süren yoğun kanamalarda demir eksikliği sık görülür ve yorgunluğun asıl kaynağı çoğu zaman budur. Kanamanın nedeni araştırılırken kansızlık da ayrıca ele alınır.

Yapısal bir neden varsa

Miyom veya polip gibi bir neden bulunduğunda bile ilk akla gelen şey ameliyat değildir. Boyut, konum ve yakınmanın ağırlığı birlikte değerlendirilir; izlem de, ilaç da, girişim de birer seçenektir ve hepsinin gerekçesi açıkça anlatılır.

Görüşmeyi verimli kılan şey çoğu zaman küçük bir hazırlıktır. Telefonunuzdaki basit bir not bile yeterlidir; aşağıdakiler değerlendirmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır:

• Son üç veya dört adetinizin başlangıç tarihleri

• Kanamanın kaç gün sürdüğü ve günde kaç ped değiştirdiğiniz

• Ağrının ne zaman başladığı, günlük işlerinizi engelleyip engellemediği

• Kullandığınız ilaçlar, haplar, takviyeler ve bitkisel ürünler

• Varsa önceki kan tetkikleriniz ve ultrason raporlarınız

• Kullandığınız korunma yöntemi ve ne zamandır kullandığınız

Çekinmek konuşmayı zorlaştırır

Adet, kanama ve cinsel sağlıkla ilgili konuları anlatırken çekinmek çok yaygındır. Oysa anlatmadığınız bir ayrıntı değerlendirmenin eksik kalmasına yol açabilir. Rahatsız olduğunuz bir konuyu açmak istediğinizde bunu söylemeniz yeterlidir; görüşmenin düzeni buna göre ayarlanabilir.

Bir muayene her şeyi tek seferde çözmeyebilir

Bazı nedenler tek görüşmede netleşir, bazıları birkaç ay izlem ister. Döngünün kendisi bir zaman içinde ölçülen şey olduğu için, “bekleyip görelim” önerisi çoğu zaman bir erteleme değil, değerlendirmenin bir parçasıdır. Neden beklendiğini sormak ve anlamak hakkınızdır.